İnternet alanında Türkiye’de ve dünyada yaşanan gelişmeleri inceleyerek analiz eden Webrazzi, beşinci Webrazzi Gündem Toplantısı’nda Web 3.0 kavramını masaya yatırdı. Sanal dünyadaki içerikleri anlamlandırma çabalarının ortaya çıkardığı Web 3.0 kavramının yol açacağı değişim ve bunun pazarlama ve iş modellerine olan etkisi uzmanlar tarafından tartışıldı.

Türkiye ve dünyada internet alanında yaşanan gelişmeleri inceleyen ve analiz eden Webrazzi, “Webrazzi Gündem Toplantıları”nın beşincisinde Web 3.0 konusunu irdeledi. “Web 2.0 devrimiyle sanal dünyaya aktarılan içeriklerin anlamlandırılması” olarak tanımlanan Web 3.0 kavramının gelecekte yol açacağı değişime dair ön görülerin paylaşıldığı toplantı Türk internet sektörünün ileri gelenlerini katılımcılarla buluşturdu.

Etkinliğin ilk sunumu ise Turkcell İnternet ve Komünite Bölüm Yöneticisi Okan Alper gerçekleştirdi. “Geleceğin İnterneti: Web 3.0” başlıklı sunumunda Web 1.0’ın internette tek yönlü bir iletişime olanak verdiğini, Web 2.0 teknolojisinin ise kullanıcı odaklı yapısıyla sanal dünyaya demokrasi getirdiğini söyleyen Alper, Web 3.0’ı şu sözlerle anlattı: “Web 3.0 ile internet akıllanacak. Önümüzdeki 1–2 yıl içinde kimin kimi tanıdığı bilgisi ve bunun anlamlandırılması önem kazanacak. Uygulama seviyesinde açıklık, sosyal grafik uygulamaları ve kullanıcıyı tanıma ve kişiselleştirme konuları önem kazanacak.”

Okan Alper: “Mobil uygulamalar hayatımızdan silinecek!”
Web 3.0 değişimiyle mobil cihazlarda yaratılan platformların gözden düşerek yerini Web tabanlı mobil uygulamalara bırakacağını da söyleyen Okan Alper, sözlerini şöyle sürdürdü: “90’ların başında PC’lerdeki tüm işlemler yazılımla yapılırdı. Sonrasında ise uygulamalar Web’e taşındı. Ancak bu uygulamaları mobil cihazlar üzerinden çalıştırmak için her uygulamanın 6-7 farklı versiyonu yazılıyor. Dolayısıyla mobil uygulamaların bir süre daha hayatımızda olacağını ancak Web 3.0’la birlikte tamamıyla Web ortamına kayacağını düşünüyorum.”

Google, Yahoo, Apple ve Nokia gibi dünya lideri şirketlerin de artık katma değerli servisler ürettiklerini ve bu noktada operatörlerin alanına iddialı bir giriş yaptıklarına da dikkat çeken Alper, küresel internet pazarında rekabetin giderek kızıştığının altını çizdi. Semantik (anlamsal) Web ve arama kavramlarının 10 yıla yakın süredir tartışıldığını belirten Okan Alper, gelecekte lokasyon bazlı servislerin hayatımıza gireceğini ifade etti. Bununla birlikte mobil reklam alanında da çok ciddi ataklar yaşanacağını da söyleyen Alper, kullanıcı odaklı içerik üretimi, hızlı geliştirme süreci, operasyonel sorunlara yaklaşım, çok yüksek kapasitede işlemci gücü ve veri madenciliği gibi konuların gelecekte internet sitelerinin yapısını belirleyeceğini dile getirdi.

Arda Kutsal: “İnternet bizi her geçen gün daha iyi tanıyor.”
Okan Alper’in ardından söz alan Webrazzi Kurucusu ve Crenvo Danışmanlık Genel Müdürü Arda Kutsal ise Web 3.0’ın interneti ne kadar değiştirebileceğini aktardı. Web 2.0’la birlikte internette çok ciddi bir içerik oluştuğunu söyleyen Kutsal, “İnterneti etiketlemeye başladık. Web sitelerimizi sunucuların anlayabileceği hale getirdik. Dünya lideri cihaz ve yazılım üreticileri de buna katkıda bulundu. Google, misyonunu ‘dünyanın tüm bilgilerini organize etmek ve evrensel olarak erişilebilir ve kullanışlı kılmak’ olarak açıkladı. Bunu elbette ki sadece Web siteleriyle yapmak mümkün değil. Dolayısıyla günlük yaşam bilgilerine de ihtiyaç var. Web 3.0 kavramı da işte bu ihtiyaçtan doğdu. Bunun ilk örneklerini de görmeye başladık. Örneğin Google Square, internetten topladığı verileri karşılaştırmalı bir liste halinde sunuyor. Yüz tanıma özelliği ise yıllardır var. Yani internetteki bir fotoğrafın kime ait olduğunu ve o kişinin sosyal ağlardaki profillerini bir araya getirmek mümkün. Sadece bunu yapmak için gerekli tek şey süreç ve donanım.”

Merhaba süt, hoş geldin!
Web 3.0’ın eğlence servislerinde yaratacağı değişimi ise Sevenice Kurucusu Gökçen Karan aktardı. “Gelecekte internetteki eğlence daha da artacak,” diyen Karan akıllanan teknolojik cihazların yapabileceklerini ise çarpıcı bir örnekle anlattı. “Örneğin bir süt kutusunu buzdolabına koyduğunuzda kutunun üzerindeki fiyat, son kullanım tarihi ve benzeri bilgiler buzdolabı tarafından öğrenilecek. Buzdolabı ayrıca sizin süt tüketiminizi de takip edeceğinden sütün bitmesine yakın en yakındaki markete sipariş verebilecek.”

Web 3.0 ile birlikte IPTV’nin de hayatımıza gireceğini ve bu sayede televizyonun yeniden icat edileceğini de sözlerine ekleyen Gökçen Karan, “En yaygın iletişim aracı olan televizyon da artık Web ile birleşiyor. Zeki makineler işin içine giriyor. Widget TV’ler Web 3.0’ın ilk jenerasyonunu oluşturacak. IPTV ve akıllı televizyonlar sosyal mecralara da bağlanabilecekler. İzleyiciler arkadaşlarının ne izlediğini görüntüleyebilecek, hatta beğenilen programları aralarında paslaşabilecekler. IPTV konusunda bugüne kadar fazla yol alınamadı, bu teknolojinin Radyo Televizyon Üst Kurulu’na takılması da mümkün. Ama Widget TV’lerin yolu açık. Bununla birlikte Web TV’ler de değişim geçiriyor. ‘Seyrederken tıkla, ürün al’ dönemi yaklaşıyor,” dedi.

Pazarlama 3.0
Web 3.0’la gelen değişimin pazarlama faaliyetlerine olan yansımasını ise Microsoft Pazarlama Grup Müdürü Mehmet Nuri Çankaya anlattı. “Web 3.0 2012 yılında hayatımıza girecek, 2015’te ise teknoloji tarihteki en etkin rolünü oynamaya başlayacak,” diyen Çankaya, günümüzdeki arama motorlarının bir çoğunun metin tabanlı arama yaptığını, anlamdan ise bihaber olduğunu belirtti. Çankaya sözlerine şöyle devam etti: “Web 3.0’da anlam işin bağlantısını oluşturacak. Birbiriyle son derece ilişkili olan inovasyon ve pazarlama Web 3.0 döneminde şirketlere büyük bir rekabet avantajı sağlayacak. Tüketici ve üreticilerin aynı kişiler olması ‘türetici’ kavramını hayatımıza sokuyor. Türeticiler ise yeşil BT’ye önem veriyor. Bunların yanı sıra artırılmış gerçeklik, 3D baskı, bulut bilişimi ve mobil robotlar da giderek önem kazanıyor.”

“Kelebek etkisi” yerine “kalabalık etkisi”
Gelecekte tüm yüzeylerin dokunulabilir olacağının da altını çizen Çankaya, Okan Alper’in aksine mobil yazılımların hayatımızdaki varlığını sürdüreceğini de söyledi. “WiMAX’le farklı araçlara erişeceğiz. Web’in sadece internet üzerinde olacağını düşünmek ise büyük bir yanlış. Web 3.0’la her cihaz bir şekilde internete bağlanabilecek. Bu değişim alışkanlık haline gelecek, dolayısıyla buna özel pazarlama çözümleri geliştirmek gerekiyor,” diyen Mehmet Nuri Çankaya IPTV’den PCTV’ye geçileceğini de sözlerine ekledi. Çankaya, “Bilgisayar satışları her yıl artarken televizyon satışları düşüyor. Geleceğin önemli trendlerinden biri de PCTV olacak.  Cihaz ve yazılım üreticilerinin işbirliğiyle tek kumandaya geçilecek. Bugün ‘kalabalık etkisi’ önemini giderek artıyor. Bugün tüketicilerin fikirleri toplanıyor ve bunlar üreticilere iletilerek prototipler üretiliyor. Doğru kitleye doğru ürünü sunmak ise işin en kritik noktası,” diyerek kitlelerin düşüncelerini izlemenin ve onlar üzerinde ilerlemenin önemine değindi.
Teknolojik cihazlar önce insanlarla, sonra birbirleriyle iletişim kuracak!

Etkinliğin son bölümünde ise moderatörlüğünü Arda Kutsal’ın üstlendiği bir panel düzenlendi. “Web 3.0 ve geleceğin iş modelleri” konulu panelde etohum Kurucusu Burak Büyükdemir ve Botego Kurucu Ortağı Ekim Nazım Kaya düşüncelerini katılımcılarla paylaştı. İlk olarak söz alan Burak Büyükdemir, gelecekte yapay zekânın daha etkili olacağını söyledi ve ekledi: “Web 3.0’la birlikte e-ticaret siteleri akıllı ürünler tavsiye edecek. Lokal reklamlar ağırlık kazanacak ve iş modelleri değişerek girişimciler niş alanlara yönelecekler. Ancak Türkiye’de henüz internet pazarı doygunluğa ulaşmadı. Haliyle dikey olarak alınacak çok yol var. Önce bu boşlukların kapatılması lazım.”

Ne yapsak da sorun çözsek?
Ekim Nazım Kaya ise bir sunum yaparak sözcükten anlama geçmeyi ve bu sayede nasıl gelir elde edileceğini anlattı. “Anlamlandırmak zor iş,” diyen Kaya itibar yönetimi ve içerik filtreleme gibi konuların önem kazanacağını belirtti. Ekim Nazım Kaya sözlerini şöyle sürdürdü: “Son 15 yılda kendimize çıkarttığımız zorluğun çözümünü arıyoruz. Artık doğru içeriğe ulaşabilmek için teknolojik çözümlere ihtiyacımız var. Gelecekte akıllı kişisel asistanlarınız olacak. Bunlar sizi tanıyacak ve işinizi kolaylaştıracak uygulamalardan oluşacak. Çünkü artık bilgiyi organize etmek gerekiyor. Bu yeni düzende iş modeli oluşturmak için de yaratıcı olmak gerekiyor. Aslına bakarsanız önce yola çıkacağız, gelir modelleri ise arkamızdan gelecek. ‘Ne yapsak da sorun çözsek?” diye düşünenler ise başarıya ve doğal olarak paraya ulaşacak.

“Online Reklam ve Pazarlama” sektörünün önde gelenleri “Webrazzi Gündem Toplantıları”nın 4’üncüsünde, 24 Şubat’ta Taksim Elite World Otel’de bir araya geldi. Sektöründe lider profesyonelleri buluşturan ve 10 farklı konunun ele alınacağı “Webrazzi Gündem Toplantıları”nda bu kez internet kullanımının yaygınlaşması ile başlayan “Online Reklam ve Pazarlama” konusu ele alındı.

İlk sunumu yapan Doğan Online CEO’su Babür Çelebi Lady Gaga’yı örnek vererek, günümüzde başarıya ulaşmada yardımcı olacak dört önemli trendden söz etti. Çelebi birinci trendin sosyal medya olduğunu söylerken Facebook gibi sosyal ağlardan çarpıcı rakamlar verdi. İkinci trendin daha çarpıcı ve ilginç online reklamlar olduğuna değinen Çelebi, “Artık banner tıklamaktan sıkıldık. Bundan sonra öne çıkmak için ilginç şeyler yapmak gerekli” dedi. Çelebi üçüncü trend olarak şirketlerin interaktif bütçelerini artıracağını ve bu alana artık daha fazla yatırım yapılacağını, geleneksel medyanın bu pazardaki payının ise gerileyeceğini söyledi. Bu konuda en önemli gelişmenin ise artık ölçümleme konusunda tek bir birim üzerinden değerlendirmeyi sağlayacak yeni bir platformun hayata geçmesi olduğunu vurguladı. Bu alana yönelik harcamaların artacak olmasının bir diğer nedeninin ise bu konuda çok hızlı geri dönüş alınması olduğunu belirtti. Çelebi son trendin ise üç ekranı birden kullanan çalışmalar olduğunu söyledi ve artık cep telefonu, bilgisayar-internet ve televizyonu bütünleşik halde planlama yapmak gerektiğinin altını çizdi.

IAB’nin gerçekleştirdiği çalışmaları aktaran IAB Türkiye Başkanı Levent Erden ise konuşmasında bir devrin bittiğine ve artık önemli bir paradigma değişikliğinin olduğuna dikkat çekti ve “mass” tabir edilen kitlenin nişlerin bir kümülatifi olduğunu ifade etti. Artık yaygınlaşan tekil sosyallikle birlikte kitle, tüketici ve değer tanımlarının baştan sona değiştiğini belirten Erden, artık daha önce reklam vererek hedef kitlesini yakalama şansı olmayanlar için bile önemli fırsatlar doğduğuna dikkat çekti. Bu alanda ilerlemek içinse hem süreçlerin yeniden tanımlanması gerektiğini, hem de önemli bir insan kaynağı değişimi ve gelişimine ihtiyaç olduğunu vurguladı.

Sonrasında söz alan Google Türkiye Ülke Müdürü Bülent Hiçsönmez ise “İnternet reklamcılığında başarının yol haritası” başlıklı bir sunum yaptı. Hiçsönmez sunumunda kullanıcı odaklı reklamcılığın önemini vurguladı ve “Artık karşımızda yeni bir müşteri profili var ve en önemli özelliği ise bilgiye erişimi. Yeni müşteriler, bilgiye erişmek, hızlı ve interaktif olmak istiyorlar. Bu kitle için ‘new info shopper’ deniyor. Artık tüketicilerin neredeyse yarısı internette karar veriyor ve internetten satın alıyor,” dedi. Hiçsönmez, hem yurtdışında, hem de Türkiye’de yapılmış araştırmalara ilişkin önemli bilgileri de katılımcılarla paylaştı. Bu bilgilerin ışığında yeni tüketiciye yönelik başarılı çalışmalar yapmak için dört önemli kriterin olduğunu söyleyen Hiçsönmez, bu kriterleri şöyle sıraladı ve bu kriterleri yerine getirmek için yapılabilecekler ve kullanılabilecek araçlar hakkında da bilgiler verdi:

1.     İlgiyi yakalamak, müşteriyi anlamak,
2.     Hızlı olmak,
3.     Veriyi kullanmak, ölçümleme yapmak,
4.     360 derece düşünmek.

Hiçsönmez’in ardından söz alan Ping – Medya ve Search Başkanı Sarper Danış ise internet reklamcılığının 2000’den bu yana yaşadığı gelişmeleri değerlendirdi ve sektörle ilgili önemli niceliksel ve niteliksel bilgiler aktardı. İnternet reklamcılığında arama motoru reklamcılığı, görüntüleme ve listeler olmak üzere üç ana reklam modeli olduğunu söyleyen Danış, internet reklamcılığının üç kuralını, görüntülenmek, trafik yaratmak ve trafiğin site içinde dönüştürülmesini sağlamak olarak saydı.

Konuşmaların ardından gerçekleştirilen ilk panelde Türkiye’de online reklam pazarının şimdiki durumu ve geleceği tartışıldı. Panelin moderatörlüğünü Webrazzi Genel Müdürü Arda Kutsal yaparken, panelde Medyanet Genel Müdürü Rima Erdemir, Ping Medya ve Search Başkanı Sarper Danış ve Dijital Büro İstanbul Genel Müdürü Uğur Şeker söz aldılar. Panelde reklamverenin online reklamcılık konusunda daha bilinçlendiği, KOBİ’lere ulaşılması ile birlikte bu pazarda büyümenin yaşanabileceği konuşuldu. İnternet reklamcılığı ve pazarlamasında istenen büyümenin ancak Türkiye’nin toplam reklam pazarının büyümesiyle gerçekleşebileceğinin altı çizildi. İnternet reklamcılığına ilk giren ve bunu önemseyen sektörler arasında finans, otomotiv ve inşaatın bulunduğu, geleneksel medya reklam pazarında ilk dörde giren perakende sektörünün ise online reklamcılıkta geride kaldığı bildirildi. “Dijital göçmen” ve “dijital yerli” olmak üzere iki tür insan olduğu belirtilen panelde, dijital dünya içine doğmuş ve bu dünyayla gelişen dijital yerlilerin giderek daha üst düzeylerde görev almasıyla, internet reklamcılığı manzarasının değişeceğine değinildi.
Panelde dijital reklam pazarını 150 firmanın ayakta tuttuğu belirtilirken, bundan yarar sağlayan sitelerin yaklaşık 250 civarında olduğu, aslan payını ise yaklaşık 25 firmanın aldığı belirtildi.

Online reklamcılık konusunda kavram karmaşasından kurtulmak gerektiği de vurgulanan panelde, başlangıçta bileşenlerin nasıl kullanılacağını belirleyen bir strateji oluşturulması ve hedefin kampanya öncesinde belirlenerek, sonuca odaklı hareket edilmesi gerektiği ifade edildi. Online reklamcılığın önündeki en büyük engellerden birinin ise yetişmiş insan kaynağı olduğunun altı çizildi. Panelde internetin artık yan mecra değil, ana mecra olduğuna da değinildi.

Panelin ardından “Reklam ağlarında optimizasyon ve fiyatlandırma modelleri” konulu bir sunum yapan ReklamStore Genel Müdürü Şencan Özen, reklam alanında optimizasyon ve fiyatlandırma modellerinden söz etti. Bu mecrayı verimli kullanmak için çeşitli bilgiler paylaşan Özen, internet reklamcılığında performansı etkileyen faktörler olarak kampanya amacı, hedefleme, görsellik, conversion yolu ve işlem hızını saydı. Özen’in ardından söz alan 41 29! Ajans Başkanı Alemşah Öztürk ise reklamcılığın nasıl değiştiğine yönelik görüşlerini dile getirdi ve tüm dünyadan başarılı ve ilginç örnekler verdi. “Artık pazarlamanın da reklamın içinde olduğu yeni nesil bir reklamcılık anlayışı var” diyen Öztürk, kendi deyimiyle “dijital kafalı yaratıcı ajansın” tanımını yaptı. “Geleceğin reklamcılığının temelinde pazarlama var. Tüketiciyi bir katılımcı olarak görmek zorundayız,” diyen Öztürk, artık katılım ve etkileşimin ön planda olması gerektiğinin altını çizdi. Dünyanın en ucuz mecrasının “earned” yani “kazanılmış” medya olduğunu söyleyen Öztürk, bu medyanın kullanıcıların bir parçası olduğu için paylaştığı ve büyüttüğü bir medya olduğunu belirtti. Öztürk, artık fiziksel dünyayla dijital dünyanın bir arada kullanıldığı örneklerin başarılı olduğunu vurguladı. “En önemli kelime deneyim” diyen Öztürk, kullanıcıya sunulan deneyimin katmanlar halinde derinleşen ve kullanıcı etkileşimiyle ilerleyen bir yapıya gelmesi gerektiğini savundu.

“Webrazzi Gündem Toplantıları”nın 4’üncüsünde son panelin konusu ise “Online pazarlamada yeni trendler ve gelecek” oldu. Moderatörlüğünü Webrazzi Genel Müdürü Arda Kutsal’ın yürüttüğü panele Wanda Digital Yönetici Ortaklarından Burak Günsev, Ping Yönetici Ortaklarından Burçin Ergünt ve adinteractive Ajans Başkanı Köksal Abdurrahmanoğlu panelist olarak katıldı. Panelde geleceğe dair iki trendin varlığına değinildi ve bunlardan birinin içerik üzerinden pazarlama yapmak olduğu, diğerinin ise ürünün kendi içinde pazarlama kapasitesini barındırması ve ürünün tasarlanma aşamasındayken bu konunun göz önünde bulundurulması gerektiği söylendi. Panelde online reklamcılık diye bir ayrımın olması yerine, gerçek dünya ve dijital dünyayı bir arada kullanan pazarlama stratejilerinin olması gerektiği belirtildi.